Przeglądasz dział: Eseje, opracowania naukowe

Od wybuchu wojny, przez całą okupację hitlerowską Kubalski prowadził dziennik, który jest nie tylko szczególnie cennym źródłem historycznym, lecz zarazem pasjonującym zapisem tego najbardziej tragicznego okresu współczesnej historii Polski. Autor dzienników w sposób rzeczowy i wnikliwy przedstwaia życie codzienne stolicy Generalnej Guberni, wzmagający sie terror okupanta oraz zmieniające się nastroje polskiego społeczeństwa. Dzienniki pisane na bieżąco, żywą, bogatą prozą, są jednym z najciekawszych i najbardziej wartościowych przekazów okupacyjnych tego typu.

Z wielkim zainteresowaniem przeczytałam poprzedni tom Gefilte film II. Wątki żydowskie w kinie – a kolejny jest jeszcze ciekawszy. Składające się na niego szkice mówią nie tylko o kinie, nie tylko o Holokauście w kinie, ale o naszej percepcji tych wydarzeń: o pokusach ich oswojenia, o bezradności, o odwadze podejmowania tematów niemożliwych, wreszcie o mitycznej sile tego szczególnego doświadczenia ludzkości. Teksty są nie tylko dowodem erudycji ich Autorów – napisane z pasją, z osobistej perspektywy, są świadectwem głęboko przeżytego odbioru omawianych filmów. Wydawało mi się, że wiem na ten temat niemal wszystko. Lektura redagowanego przez Joannę Preizner tomu pokazała mi, że się myliłam. Agnieszka Holland Seria Gefilte film. Wątki żydowskie w kinie – wymyślona i redagowana przez dr Joannę Preizner – jest na gruncie polskiego filmoznawstwa osiągnię­ciem pionierskim. Uznani autorzy z kręgów akademickich przedstawiają swoje interpretacje wybitnych dzieł filmowych wyprodukowanych w różnych czasach i krajach, a dotyczących historii i tradycji Żydów. Trzeci już tom Gefilte film...oswaja w świadomości polskich czytelników filmy opowiadające o narodzie przez wieki żyjącym w diasporze, problemach związanych z żydowską tożsamością, wojenną Zagładą, syndromem Ocalonego, o losach bohaterów uwikłanych w różnorodne konflikty życiowe. Wszystkie artykuły prezentują wysoki poziom naukowy, interpretują i objaśniają filmy, wpisują je w znaczące konteksty kulturowe, przybliżają odbiorcom skomplikowane problemy egzystencjalne protagonistów oraz – last but not least– uczą zrozumienia i tolerancji dla inności. prof. dr hab. Grażyna Stachówna

Wątki i motywy żydowskie inspirowały kino od początku jego istnienia. Żydowska historia, kultura, mity i legendy były tematem dla wielu kinematografii europejskich, a także amerykańskiej. Pojawiały się w filmach autorskich i dostarczały materiału kinu gatunkowemu. Tom drugi Gefilte film jest nieuniknioną kontynuacją pierwszego, w których Joanna Preizner i zaproszeni przez Nią Autorzy przedstawili głównie filmy pokazujące życie Żydów przed Zagładą.

Jakie są cechy charakterystyczne chasydyzmu? Jakie innowacje wprowadzał? Jak postrzegali go jego założyciele? Dlaczego budził sprzeciw? Jaka jest istota chasydzkiej myśli? Jaka jest jego duchowa istota? Co składa się na jego literaturę? Co charakteryzuje jego przywództwo? Jaka tajemnica wiąże się z jego trwaniem przez wieki? Jak uczeni wyjaśniają jego narodziny? Czy chasydyzm jest mistycyzmem, czy reakcją na zmieniające się warunki społeczne? Jak ma się on do kabały?, sabataizmu?, mesjanizmu? Jakie są jego relacje z tradycyjnymi formami autorytetu w świecie żydowskim? Niniejsza książka zajmuje się tymi wszystkimi zagadnieniami.

Książka ta dla dzieła i myśli Franza Kafki kreśli nową perspektywę. Pojawiają się w niej zaskakujące odpowiedzi na pytanie: czy Kafka był autorem religijnym? Jeden z najlepszych znawców wschodnioeuropejskiego żydostwa dowodzi, że „Proces” zakorzeniony jest głęboko w myśleniu kabalistycznym. To, co u Gershoma Scholema było jedynie genialnym przypuszczeniem Grözinger potwierdza, analizując dzieło praskiego pisarza w kontekście wschodnioeuropejskiej mistyki kabalistycznej, która – jeszcze za czasów Kafki – w codziennym obyczaju i obrządku zajmowała poczesne miejsce wśród Żydów aszkenazyjskich.

Zamieszczone w tym tomie teksty pokazują ile jest punktów stycznych między Polską a Izraelem, polskością a tradycją żydowską. Dzięki nim widać jak wielki wpływ na współczesny Izrael wywarli pochodzący z Polski Żydzi. Z jednej strony dla Polaków to powód do dumy, z drugiej zaś zobowiązanie do wrażliwości na naznaczony często tragedią i klęską żydowski los. Jeśli ktoś szuka w książkach mądrości nie teoretycznej, ale opartej na doświadczeniu, z pewnością odnajdzie ją w tym tomie. Kto po niego sięgnie, żałował nie będzie.

Jeśli zdarzy ci się trafić na krakowski Kazimierz, idź na stary cmentarz żydowski przy ulicy Szerokiej. Przechodząc między starymi kamieniami nagrobnymi, odnajdziesz wśród nich nagrobki Bacha, Megale Amukot, Tosafot Jom Tow, Maasei Haszem, Remu, Meginei Szlomo, rabiego Heszela i Szeerit Josef… Stań i nadstaw ucha. Wsłuchaj się z wielką uwagą w nieustający szmer głosów dziesiątków ust szepczących bez ustanku.

Pod redakcją Jolanty Ambrosewicz-Jacobs.Książka porusza najbardziej kontrowersyjne kwestie w dziedzinie badań nad Zagładą, a do podzielenia się osobistymi refleksjami i podjęcia prób odpowiedzi na trudne pytania w tej dziedzinie zaproszono wybitnych naukowców i autorytety publiczne, których praca wiąże się z tematyką Holokaustu.